15.2 C
Tutin
Četvrtak, 30 Maja, 2024
spot_img
PočetnaSANDŽAKUbistvo Hilmi-bega Kajabegovića (1919.) – gradonačelnika Bijelog Polja (Akove)

Ubistvo Hilmi-bega Kajabegovića (1919.) – gradonačelnika Bijelog Polja (Akove)

Piše: Dr. Harun Crnovršanin

Zajednička država Južnih Slavena poznata pod nazivom Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca (SHS) stvorena je 01. decembra 1918. godine a već sljedeće godine paravojne jedinice Koste Milovanovića-Pećanca pustoše područje Sandžaka. Ubijaju se najugledniji ljudi iz redova Bošnjaka.

Jedan od njih bio je i gradonačelnik Bijelog Polja Hilmi-beg Kajabegović. U bošnjačkoj historiji ostao je upamćen kao jedan od 25 učesnika čuvene Sjeničke konferencije (1917.) na kojoj su sandžački prvaci (osim Plava i Gusinja) tražili od Austrougarske da se srbijanski i crnogorski dio Sandžaka pripoji njihovoj matici Bosni i Hercegovini. Jedan od najvećih zagovornika osamostaljenja Sandžaka bio je upravo Hilmi-beg Kajabegović.

Kada se završio Prvi svjetski rat (1918) i kada je srpsko-crnogorska vojska  ponovo zauzela Sandžak, počinju da se hapse i učesnici Sjeničke konferencije. Svi su optuženi za veleizdaju. Zbog toga je i Hilmi-beg morao da, sa svojim sinom Izetom i još nekoliko Bjelopoljaca, izbjegne u Sarajevo.

U crnogorskom dijelu Sandžaka, tačnije u Bijelom Polju (Akovi), crnogorske bande su skoro svake noći dolazile i vršile pljačke i paljevine bošnjačkih kuća. Tako su na samom početku u ovom gradu, od hotela do Limskog mosta, porazbijani i opljačkani svi bošnjački dućani.

Zbog nepodnošljive situacije grupa bošnjačkih prvaka odlazi u Beograd i traži zaštitu stanovništva Bijelog Polja. Vlada je pozitivno odgovorila pa je poslala jedan odred srpske vojske, nakon čega su obustavljene sve pljačke i teror.

Hilmi-beg nije mogao dugo da ostane u Sarajevu. Vukla ga je velika želja za svojim rodnim Akovom. Za tu njegovu namjeru o povratku u Sandžak čuli su i bjelopoljski Crnogorci pa su počeli spremati plan o njegovom ubistvu.

Jedna grupa dobro poznatih Bjelopoljaca nije sjedila skrštenih ruku, nego je stupila u kontakt sa jednim potpukovnikom iz Sarajeva, podarila mu veliku svotu novca da pronađe način likvidacije Hilmi-bega. Oko organizacije ubistva Hilmi-bega bio je umiješan i Marko Kočović, ćifčija Hilmi-begov, kojeg su zvali Dišević, po njegovom ocu Diku, iz sela Goševa. Plan je ubrzo skovan.

Pisanje sarajevskog lista „Pravda“ o ubistvu Hilmi-bega Kajabegovića

O pogibiji Hilmi-bega Kajabegovića pisao je i sarajevski list „Pravda“. Prvo ćemo navesti pisanje ovog lista, a potom i izjavu Hilmi-begovog sina Izeta, koja je objavljena u listu „Sandžak“, br.4 od 12. novembra 1990. godine

„U Sarajevu je Hilmi-beg, hoteći se vratiti na svoju očevinu, od generala Stepe Stepanovića bio ishodio i pismo za slobodan prolaz i povratak kući. Kada je Hilmi-beg sa dvojicom drugova (a to je bilo 1919. godine) bio zanoćio između Sjenice i Bijelog Polja, žandar ih je, po nalogu jednog potpukovnika, predao Bjelopoljcima (Crnogorcima), koji su ih ubili. To je taj žandar priznao u zatvoru i nakon tog priznanja je dotični potpukovnik u Sarajevu počinio samoubistvo.“ (Sarajevska „Pravda“, br. 262 od 18. novembra 1924.godine).

Osim ovog pisanja u sarajevskoj „Pravdi“, o misterioznoj smrti bjelopoljskog prvaka nije se nikad više ništa napisalo, sve do 1990. godine kada se u BiH i u Sandžaku pojavljuje snažan nacionalni pokret oličen u Stranci demokratske akcije (SDA). Tada su sandžački Bošnjaci osjetili potrebu da sve svoje nepravde, koje su nosili duboko u srcu, iznesu na vidjelo, sviđalo se to nekome ili ne. Jedan od njih bio je i sin ubijenog Hilmi-bega- Izet Kajabegović. Njegova izjava je objavljena 1990. godine u listu „Sandžak“ a već naredne godine je i Hakija Avdić unosi u svoju knjigu „Položaj Muslimana u Sandžaku“, koja je objavljena u Sarajevu.

Pisanje Hakije Avdića o ubistvu Hilmi-bega Kajabegovića

   „Hilmi-beg je, nakon što je bio izdejstvovao od generala Stepe Stepanovića potvrdu o slobodnom kretanju u Bijelo Polje, pošao iz Sarajeva zajedno sa još 11 Bjelopoljaca. Njegov sin Izet je tada imao 15 godina. Svi su oni pokušali da se, zu pomoć ovlaštenja generala Stepanovića, vrate u svoje rodno mjesto, smatrajući da im niko ne smije ništa učiniti. Imali su pismenu potvrdu u rukama i vjerovali su u nju i na osnovu nje su mislili da se mogu slobodno kretati. Prilikom polaska iz Sarajeva dobili su i jednog žandara u pratnji radi veće sigurnosti. Hilmi-beg se ipak plašio za sina, pa ga je ostavio kod njegovog dajdže Sijerčića u selu Kovilju kod Rogatice, kod kojih su bili zanoćili, a njih 11 su produžili dalje prema Bijelo Polju. Kad su stigli blizu Prijepolja, radi veće sigurnosti, okrenuli su prema Sjenici, jer su u tom pravcu bila, pretežno, muslimanska sela, pa je i kretanje bilo slobodnije. Hilmi-beg je želio da se zadrži jedno vrijeme u Sjenici, ali je „na zahtjev načelnika bjelopoljskog sreza prisilno otpremljen za Bijelo Polje u pratnji jednog potporučnika i žandarma. Na putu je, ne samo ubijen, nego i isječen. Plan o ubistvu Hilmi-bega sa svojim drugovima već je bio skovan odranije i sve je bilo pripremljeno, a da Hilmi-beg nije mogao ni da pomisli šta se sve kuha u glavi njegovog poštenog ćifčije (sluge) Dika Kočovića i sina mu Marka iz sela Goševa. Tada su, pored Hilmi-bega, stradali Arif Nišić, brat Mahmud-bega Kapetanovića iz Nedakusa i još petorica Kurtagića iz Rožaja čije je bilo selo Crvsko, a za trojicu ostalih, autor nije mogao saznati ko su bili, jedino što zna da su bili Bjelopoljci“. (iz knjige „Položaj Muslimana u Sandžaku“, autora Hakije Avdića, str. 111, Sarajevo, 1991. godine).

Tako je gradonačelnik Bijelog Polja Hilmi-beg Kajabegović tragično završio svoj život. Ostali učesnici Sjeničke konferencije iz 1917. godine, su prvo osuđeni za veleizdaju, da bi ih 17. februara 1921. godine, na intervenciju tadašnjeg reisu-l-uleme Ibrahima ef. Maglajlića, kralj Aleksandar I Karađorđević svojim ukazom pustio na slobodu.

Postoje opravdane sumnje da je Hilmi-begovo ubistvo „naredio“ vojvoda Stepa Stepanović

Autor ovog teksta je u martu 2003. godine posjetio poznatog bošnjačkog historičara dr. Mustafu Memića u Sarajevu i, između ostalog, od njega čuo da je: „general Stepa Stepanović, koji je 1919. godine bio komandant Druge armijske oblasti u Sarajevu, „šifrovano“ naredio da se ubije Hilmi-beg Kajabegović. Naime, on jeste izdao pismo Hilmi-begu u kojem mu garantuje slobodan prolaz do Bijelog Polja, ali on je na kraju pisma napisao rečenicu koju je stavio pod znacima navoda: „pričuvajte mi ovog prijatelja“, što je u policijsko-vojnoj komunikaciji značilo da se ta osoba ubije“.

Tako je gradonačelnik Bijelog Polja Hilmi-beg Kajabegović tragično završio svoj život. Ostali učesnici Sjeničke konferencije iz 1917. godine, su prvo osuđeni za veleizdaju, da bi ih 17. februara 1921. godine, na intervenciju tadašnjeg reisu-l-uleme Ibrahima ef. Maglajlića, kralj Aleksandar I Karađorđević svojim ukazom pustio na slobodu.

izvor: SANA

Hilmi-beg Kajabegović, gradonačelnik Akove (Bijelog Polja), učesnik Sjeničke konferencije 1917. godine
Kuća Hilmi-bega Kajabegovića u Bijelom Polju (Akovi). Grafika je je rad Rasima Hadrovića-Polimskog
Džamija Sultan Valide u Sjenici u kojoj je 13. avgusta 1917. održan čuveni sastanak predstavnika svih sandžačkih opština
Učesnici Sjeničke konferencije od 13. avgusta 1917. Slika je rad umjetnika Medžida Fakića
Predsjednici svih sandžačkih opština su se 1917. godine izjasnili za pripajanje matici Bosni i za autonomiju Sandžaka
Zapisnik na njemačkom sa Sjeničke konferencije od 13.avgusta 1917. na kojoj je učestvovao i Hilmi-beg Kajabegović (podvučen crvenom linijom)
Vojvoda Stepa Stepanović (1856-1929), kao komandant Druge armijske oblasti Sarajevu. Sumnja se da je, u pismu koje je izdao Hilmi-begu, šifrovano naredio njegovo ubistvo
Kompletan tekst o Hilmi-begu Kajabegoviću, objavljen na ovom portalu, neovlašteno je preuzet iz autorove knjige Sinovi Sandžaka. Na kraju teksta nije potpisano ko je autor
Autorov kompletan tekst o ubistvu Hilmi-bega Kajabegovića također je neovlašteno preuzeo portal- Bošnjaci Crne Gore
OSTALE OBJAVE
- Advertisment -spot_img

poslednje objave